Slikken tegen de schaamte

Het einde van Body-Positivisme?

Geschreven door Jan Vranken

Het einde van body positivity?

De alarmbellen rinkelen in de mode-industrie. Stylisten die werken met celebrities van alle maten zien het aanbod slinken. Influencers die jarenlang lichaamsacceptatie predikten, slaan alarm. NBC News kopte eind 2024 dat we getuige zijn van “een zorgwekkende terugkeer naar extreem dunne modellen.” Vogue Business bevestigt: de vooruitgang is gestagneerd, mede door de Ozempic-boom.

Ozempic, Wegovy, Mounjaro – de namen van deze nieuwe generatie afslankmedicijnen zijn overal. Celebrities krimpen zichtbaar. Dieettrends kruipen terug in het gesprek. En de vraag dringt zich op: was die hele body positivity-beweging dan één grote leugen?

Psychology Today stelt de vraag hardop: is het tijdperk van body positivity voorbij? Het antwoord is genuanceerd, maar de trend is onmiskenbaar. We zijn collectief teruggevallen in oud gedrag.

De pil als shortcut

Laat me helder zijn: Ozempic is een medicijn. Het is ontwikkeld voor mensen met diabetes type 2. Voor hen is het geen luxe, maar noodzaak. Artsen schrijven het voor wanneer daar medische gronden voor zijn.

Maar wat we nu zien is iets anders. Mensen zonder medische indicatie jagen op deze medicijnen om een paar kilo kwijt te raken. Ze betalen fors op de zwarte markt of via dubieuze online kanalen. Het gevolg? Schaarste voor de patiënten die het werkelijk nodig hebben. Stijgende prijzen. En een groeiende markt voor nepproducten, met alle gezondheidsrisico’s van dien.

Dit is geen body positivity. Dit is het exacte tegenovergestelde.

Iemand die zonder recept Ozempic slikt om dunner te worden, zegt daarmee: ik kan mijn eigen lichaam niet accepteren zoals het is. Als er een medische reden was geweest, had een arts het voorgeschreven. Maar die reden is er niet. Er is alleen schaamte. Afkeer van het eigen lijf. Een weigering om in de spiegel te kijken en te zeggen: dit ben ik, en dat is goed.

Het echte probleem

Er zit iets misdadigs aan deze trend. Niet alleen omdat diabetespatiënten de dupe worden. Niet alleen omdat nepproducten mensenlevens in gevaar brengen. Maar omdat we als samenleving weigeren het echte probleem aan te pakken.

Dat probleem zit niet in ons lichaam. Het zit in ons hoofd.

Er is een psychologisch mechanisme aan het werk bij mensen die hun toevlucht nemen tot deze pillen. Een diepgewortelde overtuiging dat hun lichaam niet deugt. Dat ze pas waardevol zijn wanneer ze aan een bepaald beeld voldoen. Dat mechanisme moet worden aangepakt – niet met een spuit, maar met therapie, met zelfonderzoek, met de moed om jezelf te accepteren.

Love yourself. Het klinkt als een holle slogan, maar het is de kern van de zaak.

De naakte waarheid

Ik schrijf dit als iemand die naturisme als leefstijl heeft. En ja, ook in naturistische kringen zie je lichaamsonzekerheid. Veel mensen proberen het als recreant, uit nieuwsgierigheid of voor de kick. Maar wie dit werkelijk als levenswijze omarmt, leert iets fundamenteels: je eigen lichaam accepteren, en dat van anderen.

Toch zie je zelfs binnen die wereld de schaamte. Kijk naar die naturistische vakantiedorpen die zich verschuilen achter hoge hekken en muren. Lidmaatschapskaarten als toegangsbewijs. Strikte afscherming van de buitenwereld. Die willen zich niet tonen – die willen zich verstoppen. Dat is geen acceptatie. Dat is schaamte met een naturistisch sausje.

Echte lichaamsacceptatie vraagt iets anders. Het vraagt dat je jezelf toont zoals je bent. Zonder filter. Zonder camouflage. Zonder de belofte dat je er “binnenkort anders uitziet.”

Bloot is geen seks

Hier zit de kern van het misverstand. Ergens onderweg zijn we gaan geloven dat naaktheid per definitie seksueel is. Dat een lichaam tonen een daad van exhibitionisme is. Dat we onszelf moeten bedekken – of verbeteren – voordat we gezien mogen worden.

Maar bloot is het normaalste dat er is. We worden allemaal naakt geboren. Ons lichaam is geen schande, geen probleem dat moet worden opgelost, geen project dat moet worden voltooid.

De Ozempic-hype laat zien hoe diep de schaamte zit. Hoe ver mensen willen gaan om niet gezien te worden zoals ze zijn. Hoe makkelijk we grijpen naar een chemische oplossing voor een psychologisch probleem.

De vraag die rest

Dus vraag jezelf af: waarom ben je zo bang voor je eigen lichaam? Waarom moet het anders, dunner, strakker, beter? En waarom is het zo bedreigend om een ander lichaam te zien dat niet aan het ideaalbeeld voldoet?

Body positivity was nooit een leugen. Het was een belofte die we niet hebben waargemaakt. En zolang we blijven slikken tegen schaamte, zullen we die belofte niet inlossen.

Je lichaam is geen vijand. Het is je thuis.

---