Door Jan Vranken
Gisteren werd in Schoonhoven een man neergeschoten. Een man van Iraanse afkomst, politiemedewerker, met een jong gezin. Hij ligt in het ziekenhuis.
Dat is het nieuws.
Wat de NOS vandaag publiceerde, is iets anders.
https://nos.nl/artikel/2607099-neergeschoten-iranier-vierde-dood-ayatollah-khamenei-op-sociale-media
De kop
Het artikel heet: ‘Neergeschoten Iraniër vierde dood ayatollah Khamenei op sociale media.’
Verderop in datzelfde artikel staat, letterlijk, een uitspraak van justitieminister Van Weel: “Concrete aanwijzingen dat de schietpartij te maken heeft met de Iraanse afkomst van de man, zijn er niet.”
Een kop die een causaal verband suggereert dat het eigen artikel ontkent — dat is geen slordige formulering. Dat is een keuze. En het is een verkeerde keuze.
Het dossier
De NOS achterhaalde zijn sociale media-accounts. Hij heeft meer dan 40.000 volgers op Instagram. Hij omschrijft zichzelf als atheïst. Hij deelde berichten van Reza Pahlavi, de zoon van de in 1979 afgezette sjah. Hij plaatst al zeker sinds 2020 berichten over zijn wens voor een andere koers voor Iran. Hij vierde de dood van ayatollah Khamenei en bedankte de Amerikaanse president Trump publiekelijk.
Dat staat er allemaal in. Zijn naam staat er niet in.
Maar zijn politieke profiel wel. Zijn bereik wel. Zijn netwerk wel. Zijn geloofsovertuiging wel.
Dit is geen bescherming van privacy. Dit is een schijnconstructie. Iedereen die twintig minuten zoektijd heeft en weet dat er een politiemedewerker van Iraanse afkomst in Schoonhoven woont met 40.000 Instagram-volgers, weet wie dit is. De NOS heeft zijn anonimiteit niet beschermd. Ze hebben zijn zichtbaarheid vergroot, voor precies het publiek dat hem mogelijk kwaad wil doen.
Wat er niet in staat
De AIVD documenteerde in zijn jaarverslag van 2024 een liquidatiepoging op een in Nederland wonende Iraniër in Haarlem. De conclusie van de dienst was helder: de aanslag paste in een vaste werkwijze van het Iraanse regime — het gebruiken van criminele netwerken in Europa om veronderstelde tegenstanders het zwijgen op te leggen.
Dertien westerse landen, waaronder Nederland, ondertekenden in 2025 een gezamenlijke verklaring waarin zij Iraanse inlichtingenoperaties op Europese bodem veroordeelden. Ze noemden het soevereiniteitsschendingen.
Het Europees Parlement debatteerde in oktober 2024 over door Iran gesponsord terrorisme, nadat veiligheidsdiensten Iran in verband brachten met aanslagen bij Israëlische ambassades in Stockholm en Kopenhagen.
Geen van dit alles staat in het NOS-artikel. Niet als context, niet als achtergrond, niet als voetnoot.
De vraag die niet gesteld wordt
Wanneer een minister publiekelijk reageert op één schietincident in een kleine Hollandse stad — dat is uitzonderlijk. Ministers reageren niet op elk schietincident in Nederland. Dat er op dit niveau gereageerd wordt, dat er een uitgebreid onderzoek loopt, dat de burgemeester persoonlijk de buurt ingaat — dat zijn signalen. Geen bewijzen, maar signalen.
Die signalen vragen om journalistieke duiding. Niet om speculatie, maar om de vraag: waarom? Wat weet men dat wij niet weten? Welke andere Iraniërs in Nederland lopen mogelijk gevaar? Zijn er vergelijkbare gevallen geweest?
De NOS stelt die vragen niet. In plaats daarvan bouwt ze een uitgebreid profiel op van het slachtoffer zelf — en laat de lezer de conclusies trekken die zij zelf niet durft te trekken.
Dat is geen journalistieke voorzichtigheid. Dat is het omgekeerde: suggereren zonder verantwoordelijkheid te nemen.
De keuze die er was
Er waren twee eerlijke keuzen.
De eerste: volledig rapporteren. Noem de context. Leg uit dat Iran al jaren gericht opereert tegen dissidenten op Europese bodem, gedocumenteerd door de AIVD, bevestigd door dertien bondgenoten. Stel de vraag of dit een patroon is. Spreek met de Iraanse gemeenschap in Nederland. Geef het verhaal zijn werkelijke omvang.
De tweede: niets zeggen. “Een inwoner van Schoonhoven raakte gewond bij een schietincident. Hij ligt in het ziekenhuis. Het onderzoek loopt. Verdere mededelingen volgen via de politie.” Punt. Verwijs naar de korpsleiding en wacht.
De NOS koos geen van beide.
Ze kozen voor een derde weg — het halve verhaal, het profiel van het slachtoffer, de gesuggereerde verbanden, de niet-gestelde vragen — en noemden dat nieuws.
Over wie dit gaat
Nederland herbergt een grote Iraanse diaspora. Mensen die gevlucht zijn voor een regime dat gísteren nog een negentienjarige heeft opgehangen. Saleh Mohammadi, worstelkampioen, gearresteerd tijdens de protesten van januari, veroordeeld op basis van onder marteling verkregen bekentenissen, terechtgesteld in het openbaar in de stad Qom — twintig dagen na zijn arrestatie. Zijn aanklacht: “oorlogvoeren tegen God.” Volgens mensenrechtenorganisatie HRANA kwamen bij die januariprotesten zeker zeven duizend demonstranten om het leven. Tientallen anderen wachten momenteel op executie. Mensen die hier een nieuw leven hebben opgebouwd, waarvan velen zich politiek uitspreken, op sociale media actief zijn, contacten onderhouden met de oppositie.
Die mensen lezen dit artikel ook.
Wat de NOS hun vandaag heeft laten zien, is dit: als jij neergeschoten wordt, gaan wij uitzoeken wat je op Instagram hebt gezet.
Dat is niet de functie van een publieke omroep.
Jan Vranken schrijft over muziek, cultuur en de dingen die ertoe doen op Writerz Block en Maxazine.
Writerz Block 
Plaats een reactie