Een manifest over “der Käfer”, Creative Commons, en de komst van een nieuwe muzikale goden-klasse

Door Jan Vranken – muzikant, schrijver, en maker van “der Käfer”

---

Ik heb zojuist een nummer gemaakt dat ik “der Käfer” heb genoemd – de kever, voor wie geen Duits spreekt – en het is precies wat je zou verwachten: strakke beats, gepolijste productie, de soort muziek die je op elk willekeurig festival zou kunnen draaien terwijl mensen met halfgesloten ogen en glow-sticks staan te springen. Ik heb het deels gemaakt met kunstmatige intelligentie. Ik heb het uitgebracht onder een Creative Commons-licentie. En het is, als je het mij vraagt, een van de belangrijkste releases van 2025.

Niet omdat het revolutionair is. Niet omdat het je ziel raakt of je doet nadenken over de menselijke conditie. Maar precies omdat het dat allemaal niet doet.

En dat is geen ongeluk. Dat is precies de bedoeling.

Ik heb een punt te maken, en ik maak het op de meest directe manier mogelijk: door te demonstreren dat AI perfect geschikt is voor dit soort muziek. Door het weg te geven. Door het tot publiek bezit te maken. Ik zeg niet dat AI slecht is voor muziek – ik zeg dat AI perfect is voor een heel specifiek soort muziek, en dat die perfectie juist ruimte maakt voor iets anders.

De Hedonistische Revolutie

Laten we eerlijk zijn: 90 procent van de muziek die wordt geconsumeerd op dit moment dient geen hoger doel dan de lavelozen van de nacht op hun feestjes te laten springen en genieten. Hedonistisch geneuzel, als je wilt. En daar is helemaal niets mis mee. We hebben altijd muziek nodig gehad voor het beest in ons, voor de pure, ongecompliceerde euforie van een goede beat op het juiste moment.

Het probleem is dat we decennia lang menselijk talent hebben verspild aan het produceren van deze muzikale consumptiegoederen. Met 82% van de luisteraars die het verschil tussen AI-gegenereerde en menselijk gecomponeerde muziek niet kunnen horen, en AI-tools die productietijd met 50% kunnen verminderen, is het teken al lang aan de wand: voor commerciële achtergrondmuziek, voor reclames, voor videogames, voor dat ene nummer dat je op je feestje draait en waar je de volgende dag geen seconde meer aan denkt – daarvoor hebben we geen menselijk talent meer nodig.

Ik zag dit aankomen. En in plaats van te klagen of te vechten tegen de getijden, besloot ik het te demonstreren. Ik maakte bewust een nummer met AI dat perfect functioneert in zijn rol als feestmuziek, en gaf het weg. Het is performance art vermomd als EDM. Een conceptueel kunstwerk dat klinkt als iets wat je in een club zou kunnen horen.

En dat, vrienden, is niet het einde. Dat is het begin.

De Grote Scheiding

Hier is waar het interessant wordt. “der Käfer” is geen product van een tech-startup of een experiment van een AI-bedrijf. Het is gemaakt door mij, een muzikant en schrijver die een hypothese wilde testen – en bewijzen.

Die hypothese? Dat AI-gegenereerde muziek uitstekend geschikt is voor commerciële, hedonistische consumptie, en dat dit geen bedreiging is voor echte kunst, maar juist een bevrijding.

Door “der Käfer” onder een Creative Commons-licentie vrij te geven, maak ik een radicale statement: dit soort muziek hoort publiek bezit te zijn. Het is functioneel, het is effectief, het doet wat het moet doen. Maar het is geen kunst in de traditionele zin – het is product. En producten kunnen geïndustrialiseerd worden.

Iedereen kan ermee doen wat ze willen. Het is een publiek goed geworden, zoals water uit een bron of lucht om te ademen. En dat is precies wat dit soort muziek zou moeten zijn.

Volgens industrie-experts democratiseert AI muziekproductie, waardoor iedereen met een laptop professioneel klinkende tracks kan maken. De AI-muziekmarkt zal groeien van 5,2 miljard dollar in 2024 naar maar liefst 60,4 miljard dollar tegen 2034. We staan aan de vooravond van een tsunami van algoritmisch gegenereerde beats, hooks en drops.

En hier is de keiharde economische realiteit: die tsunami gaat die muziek waardeloos maken.

Luister goed: als iedereen het kan maken, als het niks kost, als er miljoenen tracks per dag worden gedumpt op Spotify, SoundCloud, YouTube – dan is het per definitie niks meer waard. Zero. Nada. De wet van vraag en aanbod is meedogenloos. Massale overproductie = waardevernietiging.

Er zal een onderklasse ontstaan van proletarische muziekproducenten die een paar prompts intikken en denken dat ze muzikanten zijn. Mensen die nooit een instrument hebben aangeraakt, nooit muziekleer hebben gestudeerd, nooit de discipline hebben gekend van duizenden uren oefenen. Ze zullen massaal slechte tot middelmatige AI-tracks produceren, elkanders werk rip-offen (want het is allemaal getraind op dezelfde datasets), en een gigantische berg van muzikale rommel creëren.

En weet je wat? Daar moeten we ons helemaal niet druk om maken.

Want hier komt de twist: deze vloed van machine-made muziek gaat niet de echte kunstenaars verdrinken. Het gaat ze juist bevrijden.

Want als de AI alle commerciële, functionele muziek kan produceren – de soundtrack van TikTok-video’s, de achtergrondmuziek in je favoriete winkel, de beats voor generieke fitness-playlists – dan gebeurt er iets magisch: menselijke muzikanten hoeven zich niet meer bezig te houden met het maken van product. Ze kunnen eindelijk weer kunst maken.

De Goden Van De Toekomst

Laten we een moment stilstaan bij wat we werkelijk verliezen als AI alle feestmuziek maakt: een boel mensen die dachten dat ze muzikanten waren maar eigenlijk alleen maar knopjes indrukte. Geen groot verlies.

Maar wat we winnen is des te opmerkelijker. En hier wordt het economisch interessant.

Schaarste creëert waarde. Altijd. Als AI-muziek overal is en niks kost, wordt het ook niks waard. Maar echte muziek – muziek gemaakt door mensen met échte vaardigheden, échte emoties, échte verhalen – wordt juist schaarser. En dus waardevoller.

Onderzoek toont aan dat luisteraars weliswaar AI-muziek kunnen waarderen voor functionele doeleinden, maar ze koppelen “menselijkheid” aan kwaliteiten als onvolmaaktheid, flow en ‘ziel’. Maar dat is nog te soft geformuleerd. De echte waarheid is harder: in een wereld overspoeld met perfecte, soulloze, algoritmische productie, zullen de kunstenaars die nog steeds échte emoties kunnen oproepen – die je kunnen raken met echte muziek, die verhalen vertellen met bloed, zweet en tranen – uitstijgen boven de herrie als goden die uit de mist opstijgen.

Niet uit sentimentele redenen. Uit economische redenen.

Ze zijn schaars. Ze kunnen iets wat anderen niet kunnen. Ze hebben jaren gestudeerd, geoefend, gefaald, geleerd. Ze hebben een ambacht beheerst dat je niet kunt automatiseren. En schaarste + vraag = waarde. Dat is niet romantiek, dat is kapitalistisch determinisme.

Mike Clem, CEO van muziekwinkel Sweetwater, stelt dat AI misschien commerciële muziekproductie kan vervangen, maar dat we niet in gevaar zijn dat computers onze behoefte vervangen om onszelf creatief uit te drukken. Hij heeft gelijk, maar hij onderschat de impact. Het gaat niet alleen om overleven – het gaat om apotheose.

Denk aan hoe fotografie schilderen heeft veranderd. Toen de camera het reproduceren van werkelijkheid overnam, werden schilders bevrijd om te experimenteren met impressionisme, expressionisme, abstractie. Ze hoefden niet langer portretten te maken voor rijke klanten – ze konden eindelijk schilderen wat ze voelden.

Volgens experts zullen live shows de grootste winnaars zijn in het AI-tijdperk, omdat ze het belangrijkste kanaal blijven voor menselijke interactie. In een wereld van oneindige, perfecte studio-opnames zal een zwetende, imperfecte, emotioneel geladen live-performance voelen als een religieuze ervaring.

De Nieuwe Renaissance

We staan aan de vooravond van wat ik de Grote Scheiding noem: het scheiden van muziek-als-product van muziek-als-kunst. AI neemt het eerste over, zodat mensen zich kunnen concentreren op het tweede.

Muziekprofessoren geven toe dat ze AI steeds meer in hun lesprogramma’s opnemen, en dat is goed. Laat studenten leren hoe ze AI kunnen gebruiken voor de technische kant – mixing, mastering, het genereren van demos. Maar laat ze vooral leren wat geen enkele machine kan: hoe ze hun eigen pijn, vreugde, woede en liefde om kunnen zetten in klanken die anderen tot in hun botten raken.

“der Käfer” is geen bedreiging voor echte muzikanten. Het is een cadeau. Het zegt: “Hier, neem deze taak van je over. Ga nu échte dingen maken.”

David Guetta gebruikt al AI-tools om beats en melodieën te verfijnen in elektronische muziekproductie, niet als vervanging maar als gereedschap. Dat is de toekomst: AI als penseel, niet als schilder.

Het Manifest

Laat me je vertellen waarom ik dit deed. “Ik wil dat dit nummer een public commodity wordt,” zeg ik zonder omwegen. “Dit soort commerciële toestanden kunnen prima met AI gemaakt worden. Ze dienen geen hoger doel dan de lavelozen van de nacht op hun feestjes te laten springen en genieten. Hedonistisch geneuzel. En dat schept kansen voor de kunst.”

Ik heb gelijk. En ik ben moedig genoeg om het te demonstreren in plaats van er alleen maar over te praten.

Dus hier is mijn voorspelling – en ik schrijf dit op zodat jullie over tien jaar kunnen terugkijken en zeggen: “Verdomme, die gek had gelijk.”

In 2035 zal er meer muziek zijn dan ooit tevoren. 99% daarvan zal AI-gegenereerd zijn en niemand zal het een fuck kunnen schelen omdat het perfect functioneert voor wat het moet doen: mensen laten dansen, winkelomzet verhogen, TikTok-video’s begeleiden.

Die 99% zal ook economisch waardeloos zijn. Een gigantische berg van muzikale commodities die tegen elkaar concurreren voor fracties van centen. De mensen die dit maken – die proletarische onderklasse van AI-prompt-intikers – zullen er niet van kunnen leven. Ze hebben geen schaarste, geen unieke vaardigheden, geen verhaal. Ze zijn vervangbaar. Hun output is vervangbaar. En dus verdienen ze niks.

Waarom zouden we ons daar druk om maken? Dat is gewoon economie.

Maar die 1% – die schaarse, kostbare 1% gemaakt door echte mensen met echte vaardigheden en échte gevoelens – die muziek zal voelen als water in een woestijn. Artiesten die échte kunst maken zullen worden vereerd als de laatste sjamanen in een wereld van robots. Ze zullen speelzalen uitverkopen op een manier die we sinds de Beatles niet meer hebben gezien. Hun muziek zal schaars zijn, waardevol, essentieel.

En hier is het mooie: ze zullen er rijk van worden. Want schaarste + vraag = prijsmacht.

Ze zullen de goden zijn. Niet metaforisch. Letterlijk. In economische termen.

En het mooie is: AI heeft ze daartoe gemaakt. Door alle rommel op zich te nemen, heeft het eindelijk ruimte gecreëerd voor het sublieme.

De Uitdaging

“der Käfer” is nu van jullie allemaal. Remix het. Sample het. Gebruik het in je eigen tracks. Het is mijn Creative Commons-gift aan de wereld, een klein tandwiel in de machine die commerciële muziek gaat democratiseren. Ik heb het weggegeven omdat ik geloof dat dit de toekomst is – en omdat ik wil dat andere artiesten het begrijpen voordat het te laat is.

Maar als je luistert – echt luistert – en je voelt niets, geen rilling over je ruggengraat, geen traan in je ooghoek, geen plotselinge herinnering aan dat moment toen je veertien was en voor het eerst verliefd werd… dan weet je dat het zijn werk heeft gedaan. Want het herinnert je eraan wat je wel voelt wanneer muziek echt is.

Dit is geen cynisme. Dit is helderheid. Ik houd van muziek genoeg om een grens te trekken tussen wat machines kunnen doen en wat mensen moeten blijven doen.

In juli 2025 haalde de volledig AI-gegenereerde band Velvet Sundown meer dan een miljoen Spotify-streams binnen voordat de meeste luisteraars zich realiseerden dat de band niet eens bestond. Sommigen zagen het als een rode vlag. Ik zie het als een vrijlating.

Want nu weten we: als een machine perfect kan nabootsen wat we dachten dat “muziek” was, dan was dat blijkbaar helemaal niet wat echt belangrijk was aan muziek. Veel luisteraars hunkeren nog steeds naar authenticiteit – concerten, livestreams en behind-the-scenes content blijven populair omdat ze echte menselijke connectie bieden.

Het ding dat wél belangrijk is – die ondefinieerbare vonk, die menselijke trilling, dat moment waarop een noot je ziel open breekt – dat kan geen algoritme ooit repliceren.

En de mensen die dat wél kunnen?

Die worden de goden van morgen.

Epiloog: Een Oproep (En Geen Medelijden)

Ik heb mijn kaarten op tafel gelegd. Ik heb laten zien dat AI perfect geschikt is voor een bepaald type muziek, en ik heb dat werk weggegeven om mijn punt te maken. Het is een artistieke statement vermomd als een feestnummer. Een Trojaans paard van een idee.

En hier is mijn boodschap, zonder suikerlaagje: Als je geen echte vaardigheden hebt, ga je het niet redden. En dat is ook goed.

Er komt een gigantische golf van mensen die denken dat ze muzikant zijn omdat ze een paar prompts kunnen intikken. Ze zullen massaal waardeloze muziek produceren en er niks aan verdienen. En weet je wat? Dat hoort ook zo. De markt is meedogenloos maar rechtvaardig. Als je niks unieks te bieden hebt, waarom zou je dan beloond worden?

Dus hier is mijn uitdaging aan elke muzikant die dit leest: stop met proberen te concurreren met machines op hun terrein. Als je dat doet, ben je per definitie waardeloos – want machines kunnen het goedkoper, sneller, en consistent genoeg.

Stop met het maken van perfecte, gepolijste, radio-vriendelijke tracks die je zou kunnen verwisselen met duizend andere. Dat is een verloren strijd en je verdient het om te verliezen.

Maak in plaats daarvan iets dat kapot is. Iets dat onaf is. Iets dat trilt van menselijkheid. Maak muziek die je dochter aan het huilen maakt. Muziek die mensen doet denken aan hun overleden vader. Muziek die zo persoonlijk is dat het pijn doet om naar te luisteren.

Ontwikkel echte vaardigheden. Leer een instrument. Studeer harmonie. Oefen duizenden uren. Word schaars.

Want dat is het enige wat een machine nooit zal kunnen maken. En dus het enige wat waarde heeft.

En in de wereld die eraan komt – een wereld overspoeld met perfecte, emotieloze, algoritmische muziek die economisch waardeloos is – zal dat soort kunst niet alleen overleven.

Het zal regeren. En rijk worden. Want het is schaars.

“der Käfer” is mijn gift aan jullie. Gebruik het vrij. En laat het je herinneren aan de harde economische waarheid: als iedereen het kan, is het niks waard. Als jij het als enige kan, ben je goud waard.

De revolutie komt. Er komt een onderklasse van talentloze AI-gebruikers die elkaar beconcurreren voor centen. En er komt een nieuwe aristocratie van echte kunstenaars die leven als koningen.

Kies aan welke kant je wilt staan.

En kies verstandig. Want de markt heeft geen medelijden.

De revolutie komt. En ironisch genoeg worden de machines degenen die ons bevrijden.

---

“der Käfer” is beschikbaar onder Creative Commons-licentie op SoundCloud. Ik heb het gemaakt met AI en het vrijgegeven met een boodschap: gebruik het, remix het, steel het. Het is van iedereen. Net zoals alle functionele muziek dat zou moeten zijn.

Dit is geen concessie. Dit is een economische les.

De vraag die ik stel is niet of AI muziek kan maken. De vraag is: kun jij iets maken wat AI niet kan? Iets wat mensen genoeg waard vinden om ervoor te betalen in een wereld waar background-muziek gratis en overvloedig is?

Want als je dat niet kan, ben je economisch gezien al dood.

De goden wachten op je antwoord. En ze hebben geen medelijden met degenen die geen antwoord hebben.

En “der Käfer” – dat bescheiden, perfecte, soulloze, waardeloze feestnummer – is hun roep tot de strijd.

Ontwikkel échte vaardigheden of verhonger in de overvloed. Er is geen derde optie.

— Jan Vranken, Elsloo, 2025